Neuropsychologia dziecięca- czym jest i jak może pomóc Twojemu dziecku

Neuropsychologia rozwojowa jest rozwijającą się dziedziną neuropsychologii klinicznej. Jej zadaniem jest czerpanie z wiedzy o rozwoju anatomicznym i funkcjonalnym mózgu do opisu i wpływu jego zmian na rozwój i zachowanie dziecka. Zakłócony proces rozwoju mózgu może skutkować różnymi zaburzeniami biologicznymi przejawiającymi się poprzez deficyty w zakresie funkcjonowania poznawczego, emocjonalnego oraz społecznego dziecka. Często wiele zachowań dzieci może niepokoić rodziców, jednak należy pamiętać, że niektóre z nich należą do tzw. normy rozwojowej (normy wiekowej) i są związane z naturalnym procesem rozwoju dziecka (jak negatywizm u dwulatków). Niektóre z nich będą naturalne dla pewnego wieku, jednak w przypadku dzieci starszych mogą wskazywać na objaw. W przypadku wątpliwości pomocne jest skonsultowanie się z neuropsychologiem lub psychologiem dziecięcym

Zadaniem neuropsychologa jest diagnoza oraz rehabilitacja dziecka z dysfunkcją ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Dotyczy ona zarówno funkcji zaburzonych jak i tych zachowanych, a więc nie skupia się jedynie na występujących trudnościach, ale opisuje także lepsze, mocne strony dziecka. Badanie neuropsychologiczne polega na ocenie sprawności takich procesów jak m.in.: spostrzeganie wzrokowe i słuchowe, uwaga (m.in. zdolność koncentracji, utrzymania i przełączania uwagi), pamięć i procesy uczenia się, funkcje wzrokowo-przestrzenne, mowa (nadawanie i rozumienie), myślenie, czytanie i pisanie, funkcje wykonawcze, poznanie społeczne i funkcjonowanie emocjonalne.

Opieką specjalisty neuropsychologa mogą zostać objęte dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi – takimi, które rozpoczęły się już od początku życia dziecka bądź też z zaburzeniami nabytymi w przypadku dzieci, których rozwój początkowo przebiegał prawidłowo, jednak z jakiegoś powodu (czynnika patogennego, np. neuroinfekcji) uległ on zaburzeniu.

Tym samym, opieki neuropsychologicznej mogą wymagać m.in. dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi takimi jak mikrocefalie, heterotopie, leukodystrofie czy dysgenezje, ADHD, FASD; dzieci z chorobami nowotworowymi w obszarze OUN jak guzy mózgu, dzieci po urazach czaszkowo-mózgowych, udarach, niektórych chorobach somatycznych (np. chorobach metabolicznych, endokrynnych, białaczce), przeszczepach nerek, wątroby czy serca, a także dzieci z wrodzonymi zmianami mózgowymi jak wodogłowie, torbiele, dysplazje korowe. Niezależnie od tego, czy opiekunowie dziecka podejrzewają występowanie u niego dysfunkcji OUN, czy też została już ona zdiagnozowana poprzez lekarza i jest ściśle związana z konkretną jednostką chorobową lub spektrum zaburzeń, warto skorzystać z pomocy takich specjalistów jak neuropsycholog czy psycholog dziecięcy. Są to osoby, w których centrum zainteresowania jest dziecko oraz jego rodzina, a ich celem jest rozpoznanie trudności i potrzeb oraz pomoc i wspieranie rozwoju dziecka poprzez terapię. Zadaniem terapii neuropsychologicznej jest stymulacja rozwoju, praca z występującymi deficytami i rozwijanie zdolności dziecka w celu możliwie jak najskuteczniejszej pomocy w funkcjonowaniu jego oraz całej rodziny w życiu codziennym. Dzieci do 6 roku życia powinny być obejmowane wszechstronnym oddziaływaniem – wczesnym wspomaganiem rozwoju, natomiast dzieci starsze wymagają terapii planowanej. Niezależnie od formy pomocy rodzina dziecka również powinna uzyskać wsparcie w kształtowaniu odpowiednich postaw, uczeniu się sposobów wspierania rozwoju dziecka oraz sposobów radzenia sobie w trudnej sytuacji jego choroby.

Bibliografia:

Borkowska, A.R., Domańska, Ł. (red.) (2006). Neuropsychologia kliniczna dziecka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Grzegorzewska I., Pisula E., Borkowska A.R. (2016). Psychologia Kliniczna dzieci i młodzieży. W: Cierpiałkowska L., Sęk H. (red.) Psychologia kliniczna (s.451-496). Warszawa: PWN.

W opracowaniu wykorzystano także materiały szkoleniowe ze szkolenia „Kliniczna diagnoza neuropsychologiczna dziecka”, Prof. Anety Borkowskiej.

Opracowała mgr Ewa Wszendybył